Raporty Koordynatorów Regionalnych programu edukacyjnego "Katyń... Ocalić od zapomnienia"

Jednym z elementów trzyletniego zadania "Katyń... Ocalić od zapomnienia" realizowanego z dofinansowania Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030 jest budowanie sieci Koordynatorów Regionalnych programu edukacyjnego. Działania podejmowane przez Koordynatorów upowszechniających upamiętnianie Ofiar Zbrodni Katyńskiej oparte są na głębokiej wiedzy dotyczącej istniejących juz miejsc pamięci, funkcjonowania instytucji, a przede wszystkim specyfiki interesującego Ich regionu. Systematycznie przygotowywane Raporty pozwalają możliwie najpełniej rozpoznać stan faktyczny oraz społeczny interes służący zachowaniu pamięci o ludobójstwie z 1940 roku.   

Każdy z Koordynatorów buduje własną strategię działania odpowiadając na potrzeby i możliwości w swoim regionie/województwie. Jednocześnie każdy z nich może liczyć na „dobre praktyki” w innych środowiskach, by rozwiązywać problemy w swoim.

Jednym z narzędzi służących uświadomieniu sobie oraz innym koordynatorom problemów, sposobów ich rozwiązywania, słabych i mocnych stron, było opracowanie raportów opisujących zastaną rzeczywistość.

W niniejszej publikacji przedstawiamy wybrane fragmenty owych raportów.

Jan Domański (woj. warmińsko-mazurskie)

Informacje dotyczące działań w ramach edukacji szkolnej:

1. Szkoła Podstawowa im. Kazimierza Jagielończyka w Wilkasach, gm. Giżycko, naucz. Izabela Łempicka - inscenizacja historii pomordowanych oficerów polskich - por. Stanisława Zapolskiego Downara i por. Henryka Pakulnisa,

2. Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Trzonkach - wystawa poświęcona majorowi Wincentemu Fryszczynowi oraz Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, wystawa, recytacja wierszy, konkurs rysunkowy o tematyce Katyńskiej, prezentacja multimedialna - naucz. Marzena Wróblewska. Wyróżnić należy szkołę za wspólny udział nauczycieli i uczniów w części artystycznej.

3. Szkoła Policealna im. Prof. Zbigniewa Religi w Olsztynie.

Wystawa, część artystyczna. Utworzenie Skweru Katyńskiego poświęconego Policji. Wyjątkowo zadbany i pielęgnowany Skwer.

4. Zespół Szkół im. Cypriana Kamila Norwida w Nowym Mieście Lubawskim.

Wystawa oraz wyjątkowy występ artystyczny. Klasy wojskowe zapewniły asystę przy sadzeniu Dębu Pamięci.

5. Szkoła Podstawowa  im. Orła Białego w Zaborowie organizuje wieczornice patriotyczne, w sposób wyjątkowy dba o upamiętnienie Bohatera kpt. Leona Ciszewskiego oraz uczestników Powstania Warszawskiego i obrońców Grodna.

6. Szkoła Podstawowa im. Zawiszy Czarnego w Waśniewie, organizuje okolicznościowe akademie, dba o upamiętnionych trzech Bohateró1) Katyńskich, a także o Strażników Granicznych, którzy zginęli w sierpniu i wrześniu 1939 roku.  

Barbara i Anna Gawlickie (woj. warmińsko-mazurskie)

Na wniosek naszej Rodziny Katyńskiej Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Olsztynie przystąpiła do programu "Katyń... Ocalić od zapomnienia". Wybór miejsca posadzenia 106 dębów, drzew-pomników, nie był przypadkowy. Wybrano miejsce magiczne. Orzechowo jest głęboko schowane w lesie. Otaczają je bory sosnowe, lasy świerkowe i kilka jezior. Wieś jest pozbawiona mieszkańców. Kiedy powstawało "Imperium Łańskie" wysiedlono Warmiaków. Pozostał tylko zabytkowy kościół. W tej niezmąconej ciszy przerywanej tylko śpiewem ptaków i odgłosami otaczającego lasu, na wzgórzu rośnie 106 Dębów Pamięci. Jeden z nich przywołuje pamięć pierwszego Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych Adama Loreta. Przy odsłoniętym pomniku została złożona urna z ziemią przywiezioną z Polskich Cmentarzy Wojennych z Katynia, Miednoje, Bykowni i Charkowa oraz z Kuropat przez członków naszej Rodziny. Leśnicy Warmii i Mazur oddali hołd swoim braciom leśnikom i drzewiarzom, utworzyli wyjątkowe Miejsce Pamięci.                                      

 

Jarosław Olbrychowski (woj. łódzkie)

Działania edukacyjne w zakresie historii, w tym historii zbrodni Katyńskiej, prowadzone są w szerokim zakresie, min. Poprzez:

-    Spotkania z ostatnimi świadkami historii jakimi są wdowy Katyńskie (ostatnia wdowa Katyńska Maria Czernek) oraz dzieci ofiar (córki i synowie),

-    organizowanie wystaw,

-    organizowanie konkursów historycznych podejmujących tematykę szeroko pojętej zbrodni Katyńskiej,

-    przenoszenie na nośniki cyfrowe wspomnień, zachowanych dokumentów rodzinnych,

-    organizowanie warsztatów historycznych dla młodzieży szkół średnich,

-    współuczestnictwo wraz z młodzieżą w konkursach organizowanych przez Archiwum Państwowe, IPN, Muzeum Katyńskie.

Przekaż edukacyjny dotyczy istoty zbrodni Katyńskiej, jej powiązań z historią II RP. Gdy spotykamy się ze społecznością danej miejscowości siłą rzeczy skupiamy się na ofiarach pochodzących z danego terenu.

Ogromny nacisk kładziemy na edukację wśród funkcjonariuszy Policji oraz młodzieży z klas policyjnych.

Działania edukacyjne prowadzone są przez cały rok, niezależnie od przypadających rocznic. Głównym odbiorcą lekcji historii jest młodzież, ale również dorośli szczególnie z Uniwersytetów Trzeciego Wieku czy miejscowych stowarzyszeń.

Ten przekaz historyczny trafia również do nowoprzyjmowanych w szeregi Policji funkcjonariuszy.

Działamy na terenie województwa łódzkiego ale również na terenie mazowieckiego, pomorskiego, małopolskiego i innych.

Katarzyna Promińska (woj. zachodniopomorskie)

Pomorze Zachodnie przed II wojną światową znajdowało się na terytorium Niemiec. Z tego obszaru nie pochodzą Ofiary Zbrodni Katyńskiej. Dopiero po zakończeniu wojny rodziny Ofiar Zbrodni Katyńskiej osiadły na tych ziemiach.   

Aktualnie na tym obszarze istnieją następujące upamiętnienia Ofiar Zbrodni Katyńskiej:

- pomnik „Krzyż Katyński” na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie

- głaz z tablicą pamiątkową „60 rocznica zbrodni Katyńskiej” na Placu Katyńskim przy kościele pw. Św. Dominika

- tablica upamiętniająca lekarzy zamordowanych w zbrodni Katyńskiej, których rodziny osiadły na Pomorzu Zachodnim, na ścianie gmachu rektoratu Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie

- tablica upamiętniająca patrona Placówki Straży Granicznej w Szczecinie ppor. rez. kaw. Wacława Piotra Russockiego, ofiarę Katynia

- tablic pamiątkowe w szczecińskich kościołach, m.in. Katyń 50-lecie zbrodni (kościół pw. NSPJ), Katyń 1940 (katedra św. Jakuba)

- Dęby Pamięci w Szczecinie i na terenie woj. zachodniopomorskiego

Przy współudziale Stowarzyszenia Katyń posadzono 23 Dęby Pamięci (wkrótce będzie posadzony 24). Lokalizacja Dębów: Szczecin, Barlinek, Choszczno, Gryfino, Stargard, Trzebież. Zostały posadzone głównie przy szkołach, zespołach szkół, ale także przy Nadleśnictwie, Placówce Straży Granicznej, Areszcie Śledczym, Policji. Na terenie Pomorza Zachodniego są też Dęby Pamięci posadzone osobom, których rodziny nie należą do Stowarzyszenia Katyń, a Stowarzyszenie nie brał udziału w organizacji tych wydarzeń.

Na każdą uroczystość sadzenia drzewka zapraszana jest rodzina Bohatera oraz są obecni członkowie Stowarzyszenia Katyń. Ponadto, członkowie Stowarzyszenia Katyń biorą udział we wszystkich wydarzeniach związanych z tematyką Katyńską np. odsłonięcie tablicy, wystawa, Apel Pamięci.

Z uwagi na stan zdrowia i wiek członków Stowarzyszenia Katyń liczebność uczestników z roku na rok spada.   

Dorota Rasała-Świtoń (woj. dolnośląskie)

Realizacja programu integruje środowiska oświatowe, samorządowe oraz społeczność lokalną czego efekt można zauważyć podczas uroczystości w ramach, których sadzone są Dęby.

W latach 2010-2011 i roku 2014 uczniowie Gimnazjum im. Armii Krajowej w Oleśnicy koordynowali realizację programu „Katyń… Ocalić od zapomnienia” wśród wszystkich szkół podstawowych i średnich na terenie miasta. Efektem ich pracy było opracowanie biogramów dwudziestu polskich żołnierzy zamordowanych na terenie dzisiejszej Ukrainy, w Charkowie, Katyniu i Twerze. Dzięki współpracy z Urzędem Miasta w Oleśnicy w parku przy ul. Klonowej w latach 2010-2014 posadzono 21 Dębów Pamięci. Każdemu towarzyszyła tabliczka z danymi żołnierza. Tabliczki te z czasem uległy uszkodzeniom.

Jednym z obowiązków ustawowych Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Oddział we Wrocławiu jest dbałość o miejsca pamięci. Dlatego też uczniowie Szkoły Podstawowej nr 7 im. Jana Pawła II w Oleśnicy podjęli inicjatywę  pozyskania funduszy na odremontowanie imiennych metryczek. W tym celu nawiązano współpracę z Instytutem Pamięci Narodowej we Wrocławiu i zrealizowano wspólny projekt edukacyjny „Pamiętamy – Katyń… .”

W ramach podsumowania projektu zorganizowano spotkanie, w którym uczestniczyli członkowie rodzin Bohaterów Katyńskich, Zarząd Dolnośląskiej Rodziny Katyńskiej, pracownicy IPN-u oraz uczniowie Szkoły Podstawowej nr 7. Było, to spotkanie po latach. Dzieci, wnukowie zamordowanych mieli ponownie okazję odwiedzić Oleśnicę (niektórzy przyjechali z odległych miejscowości), zobaczyć jak okazałe są Dęby Pamięci. Przy każdym drzewie pojawiła się nowa tabliczka sfinansowana przez IPN. Uczniowie szkoły, którzy na co dzień opiekują się Miejscem Pamięci – pielęgnują drzewa, czyszczą tabliczki, sprzątają, mieli okazję porozmawiać z najbliższymi osobami zamordowanych.

W 2023 roku przy różnych instytucjach oleśnickich posadzono kolejną grupę Dębów Pamięci.

Urszula Roguska (woj. pomorskie)

Realizuję program od 2016 r., na obszarze Trójmiasta i powiatu Pruszcza Gdańskiego oraz zachodniej części woj. warmińsko - mazurskiego. Upamiętniono 93 Bohaterów, wszystkie uroczystości, z wyjątkiem jednej mają charakter uroczystości państwowej z udziałem asysty wojskowej: obecne są poczty sztandarowe, posterunek wojskowy, odczytywany jest apel poległych z oddaniem salwy honorowej. Każda uroczystość poprzedzona jest Mszą Świętą sprawowaną w intencji upamiętnianego Bohatera.

Najbardziej poruszająca uroczystość upamiętnienia miała miejsce w 2020 r. w Kadynach. Uroczystość pierwotnie planowana była na 80 rocznicę zbrodni, nie odbyła się z powodu obostrzeń związanych z pandemią. Upamiętniono 80 Ofiar Zbrodni Katyńskiej posadzeniem osiemdziesięciu dębów wzdłuż drogi rowerowej Green Velo nad Zalewem Wiślanym. Nazwiska Bohaterów zostały umieszczone na tablicy-obelisku usytuowanym przy Klasztorze Braci Mniejszych Franciszkanów. Tablica została ufundowana przez Instytut Pamięci Narodowej Oddziału w Gdańsku. Uroczystość odbyła się według ceremoniału wojskowego z udziałem  Pułku Wsparcia Dowodzenia Dowództwa Wielonarodowej Dywizji Północny - Wschód.

Planowane są kolejne upamiętnienia i trzydniowy Marsz Katyński szlakiem Dębów Pamięci.

Mariusz Skoczek (woj. kujawsko-pomorskie)

Na terenie powiatu nakielskiego udokumentowane są z imienia i nazwiska 74 ofiary Zbrodni Katyńskiej. Na terenie powiatu nakielskiego przy parafii św. Wawrzyńca w Nakle nad Notecią znajduje się pomnik Ofiar Zbrodni Katyńskiej, poświęcony pamięci 74 ofiar z terenu obecnego powiatu nakielskiego, wystawiony w 2010 r. w 70 rocznicę Zbrodni Katyńskiej. Oprócz tego, na terenie gmin Mrocza, Kcynia i Szubin, znajdują się pojedyncze Dęby Pamięci, sadzone przez lokalne organizacje, szkoły czy urzędy.

Na dzień 03 maja 2022 r. zostało posadzonych 5 Dębów Pamięci. Wszystkie znajdują się na terenie parafii św. Wawrzyńca w Nakle nad Notecią, na dawnym cmentarzu przykościelnym, objętym ochroną konserwatora zabytków.

Uczestniczyliśmy jako członkowie „Roty Nakielskiej” w corocznych uroczystościach sadzenia Dębów Pamięci. Ponadto braliśmy udział w posadzeniu Dębu Niepodległości w 2018 r. z okazji 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości.

Sadzenie Dębów Pamięci, poświęconych Ofiarom Zbrodni Katyńskiej w gminie Nakło nad Notecią odbywa się zawsze w dniu 03 maja. Z uwagi na taki termin (święto państwowe) w uroczystościach biorą udział władze samorządowe, delegacje, poczty sztandarowe, dzieci i młodzież szkolna, kombatanci, a także uczestniczy mszy świętej. Stanowi to więc pełen przekrój wiekowy i społeczny lokalnego środowiska.

Na terenie parafii św. Wawrzyńca znajdują się dwa dęby, posadzone w latach 2019-2020 – „Karol” i „Stefan”, poświęcone Janowi Pawłowi II i Stefanowi Wyszyńskiemu. Można je odróżnić, gdyż są specjalnie oznakowane i znajdują się w innym miejscu niż Dęby Katyńskie.

Marek Stoszek (woj. małopolskie)

Historia Zbrodni Katyńskiej, choć żywa na ziemi myślenickiej, nie była, szczególnie w ostatnim czasie, dostatecznie nagłośniona i kultywowana. Sprawa dotyczy młodzieży szkół średnich, ale również pozostałej części mieszkańców ziemi myślenickiej. Ma to związek między innymi z marginalizowaniem w programach edukacyjnych historii lokalnej i jej bohaterów. Dlatego jako regionalista i badacz lokalnej historii, ze szczególną radością przyjąłem zaproszenie do zespołu „ Katyń… Ocalić od zapomnienia” , gdyż daje mi to legitymację i wsparcie w badaniach i utrwalaniu tej właśnie historii, która szczególnie w tym okresie na nowo staje przed nami.

Grażyna Szkonter (woj. świętokrzyskie)

Na terenie województwa świętokrzyskiego wiele miejscowości upamiętniło Ofiary Zbrodni Katyńskiej wszystkich służb mundurowych. Według dostępnych źródeł możemy przyjąć, że z woj. świętokrzyskiego pochodziło około 2 400 Ofiar Zbrodni Katyńskiej, funkcjonariuszy Policji Państwowej, żołnierzy i oficerów rezerwy WP,  funkcjonariuszy Straży Więziennej, Straży Granicznej, Korpusu Ochrony Pogranicza. Z tego upamiętniono około 1000 osób.

W roku 2010 ukazała się publikacja IPN w Kielcach autorstwa Marka Jończyka pt; „Zbrodnia Katyńska na mieszkańcach Kielecczyzny”. Ukazywały się również pomniejsze publikacje dotyczące ofiar z poszczególnych miejscowości.

Na terenie województwa świętokrzyskiego upamiętniono około 1000 Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Są to najczęściej tablice, głazy pamiątkowe oraz dęby znajdujące się na terenach szkół, parków oraz terenach ogólnodostępnych.

Jako Stowarzyszenie wielokrotnie byliśmy inicjatorami upamiętnień i związanych z nimi uroczystościami. Tak było m.in. w 2009 r. we Włoszczowie, gdzie odsłonięto pamiątkową tablicę z 50 nazwiskami, w Kielcach w 2009 posadzono 33 dęby w Parku Katyńskim, w Chmielniku odsłonięto pamiątkową tablicę z 11 nazwiskami. Wszystkie te wydarzenia były bardzo ważne dla miejscowej społeczności, w której brali czynny udział.

W roku 2018 na 100-lecie odzyskanej niepodległości sadzone były Dęby Niepodległości.

Anna Wesołowska (woj. mazowieckie)

Można jednoznacznie stwierdzić, że instytucje takie jak Federacja Rodzin Katyńskich, Stowarzyszenie Rodzina Katyńska w Warszawie, Związek Sybiraków – Oddział w Warszawie, Związek Oficerów Rezerwy RP, Katedra Polowa Wojska Polskiego, Parafia św. Zygmunta w Warszawie są zainteresowane w upamiętnieniu Bohaterów Katyńskich. Świadczą o tym zrealizowane przez nie projekty, organizowane uroczystości, w szczególności związane z datami bezpośrednio odnoszącymi się do Zbrodni Katyńskiej: 5 marca (5 marca 1940 roku  podjęta została uchwała o rozstrzelaniu polskich jeńców wojennych przebywających w sowieckich obozach oraz polskich więźniów przetrzymywanych przez NKWD na obszarze przedwojennych wschodnich województw Rzeczypospolitej),  13 kwietnia (Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej ustanowiony 14 listopada 2007 roku uchwałą Sejmu RP) czy 17 września (17 września 1939 roku Związek Sowiecki zbrojnie zaatakował Polskę).

Inicjatorami upamiętnień są zarówno instytucje centralne lokalne, jednostki wojskowe, szkoły różnych typów, organizacje pozarządowe oraz osoby fizyczne.

Lokalne upamiętnienia są finansowane przez miejscowe urzędy, organizacje pozarządowe, jednostki wojskowe, osoby fizyczne, pozyskanych sponsorów. Wiązanki dla uczniowskich delegacji zakupują szkoły. Co do zasady łatwiej jest pozyskać pomoc rzeczową niż bezpośrednio finansową.

 

Raporty pozwalały też sformułować najbardziej palące problemy związane z upamiętnianiem Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Spośród zebranych materiałów szczególnego znaczenia nabierają:

Przykład idzie z góry. Oceniam, że odpowiedzialne władze za  wspieranie idei pamięci (MKiDN) nie robią prawie nic. Od wielu lat nie możemy doczekać się pełnego wydania Księgi Cmentarnej Polskiego Cmentarza Wojennego w Kijowie-Bykowni. Powinny być wznowienia Ksiąg już wydanych. Nie może być tak, że Muzeum Katyńskie przy okazji kolejnych rocznic nie posiada materiałów informacyjnych i pamiątkowych, które mogłaby kupić osoba społecznie działająca w ramach Rodziny Katyńskiej lub szkoła. Zaniechanie dobrze zorganizowanych uroczystości katyńskich na szczeblu ogólnopolskim nie może być tłumaczone tylko kwestią covidu. [red. 2022r.]

Przestały angażować się szkoły, z niektórymi prowadzimy rozmowy. W Olsztynie, przed pandemią, na początku kwietnia organizowana była co roku duża uroczystość "Katyń... Ocalić od zapomnienia". Wówczas wiele szkół przystępowało do projektu. Upamiętnialiśmy około 20 Bohaterów. Niestety po przerwie spowodowanej pandemią osoby zaangażowane w to wydarzenie nie podejmują z nami współpracy.

Powstanie każdego Dębu Pamięci w przypadku funkcjonariuszy Policji Państwowej i ich jeszcze żyjących rodzin zawsze powoduje wyjątkowe wzruszenie. Podczas uroczystości zapraszane są rodziny policjantów, które w większości przypadków po raz pierwszy uczestniczą w upamiętnieniu swoich bliskich. Wzruszeń nie brakowało podczas posadzenia i odsłonięcia dębów pamięci (20 finalnie) w Alei Dębów Pamięci Funkcjonariuszy Policji Państwowej ofiar Zbrodni Katyńskiej znajdującej się obecnie na terenie Oddziału Prewencji Policji w Łodzi. Pragnę nadmienić, że Aleja była dwukrotnie przenoszona ze względu na zmianę prawa oświatowego i likwidację gimnazjów. Najpierw został zainicjowany jeden dąb, tak aby w pryzmacie 5 lat dosadzić 19. Druga Aleja Dębów Pamięci Funkcjonariuszy Policji Państwowej ofiar Zbrodni Katyńskiej powstała w Łasku na terenie przygotowywanym w ramach rewitalizacji terenów zielonych przez Starostwo Powiatowe w Łasku. Aleja składa się z 12 dębów, które poświęcone są funkcjonariuszom Policji Państwowej II RP z terenu dawnego powiatu Łask (urodzonych w tym miejscu, ale również tych którzy służyli w tym miejscu) Ofiar Zbrodni Katyńskiej.

Wraz z Naczelnikiem Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN we Wrocławiu oraz pracownikiem tego oddziału opracowaliśmy szablon projektu „Liczymy Dęby Pamięci. Katyń”, ustaliliśmy listę ewentualnych sojuszników projektu, zachęciłam Oleśnicką Młodzieżową Radę Miasta do współpracy. Jestem umówiona na spotkanie z Dolnośląskim Kuratorem Oświaty oraz  Prezesem Dolnośląskiej Rodziny Katyńskiej. Podczas spotkania planuję zaprezentować projekt „Liczymy Dęby Pamięci. Katyń”. Będę wnioskowała o objęcie patronatem i pomoc w rozpropagowaniu zadań projektowych.

Podejmę próbę nawiązania współpracy z Kujawsko-Pomorskim Kuratorium Oświaty. Nie odczuwam zwiększonego zainteresowania problematyką katyńską. Uważam mimo wszystko, że jest to temat ograniczony do pasjonatów historii bądź osób czy środowisk mających bezpośrednio w rodzinie Ofiary Zbrodni Katyńskiej.

Dodatkową rzeczą, która również ma wpływ na rozwinięcie działań, realizację projektów, jest brak funduszy. Mówi się o tym rzadko, ale to jest chyba najważniejszy aspekt w naszych działaniach. Mamy pomysły, pozostajemy otwarci na współpracę, ale często jesteśmy zdani na dobrą wolę decydentów (prezydenci, starostowie). Cieszymy się, że w 95 procentach udaje nam się zrealizować nasze projekty, zasadzenie Dębu czy odsłonięcie tablicy pamiątkowej. Jednocześnie chcę podkreślić, że wszystkie realizowane uroczystości wywołują szeroki odzew w miejscowych społecznościach. Widać jak ludzie je przeżywają i to jest dla nas najważniejsze.

Szczególnie ważna jest aktywizacja młodego pokolenia i to zarówno w działaniach realizowanych w formach szkolnych jak i pozaszkolnych. W związku z powyższym skierowałam pismo do dyrektora Biura Edukacji Urzędu m.st. Warszawy, jako największego organu prowadzącego szkoły i placówki systemu edukacji w woj. mazowieckim z prośbą o spotkanie. Sprawa jest w toku. Uczestniczyłam także we wstępnym spotkaniu z przedstawicielami Wydziału Historyczno-Filozoficznego Uniwersytetu Łódzkiego, realizującymi wieloletni (2022-2026) projekt badawczy: Leksykon archeologii Katyńskiej (1990–2015) – grant Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki Ministerstwa Edukacji i Nauki. Wydaje się też zasadne prowadzenie rozmów z regionalnymi muzeami historycznymi, jednostkami samorządu terytorialnego, w szczególności tymi, które prowadzą swoje lokalne listy Katyńskie.

Galeria

(kliknij miniaturkę, aby zobaczyć powiększenie)